VOTAŞ, mevcut yapısal sorunların ve son derece stratejik öneme sahip hayvancılık sektörünün, bu sorunlar nedeniyle içine girdiği çıkmazdan kurtarılması gerekliliğinden hareketle geliştirilen bir projedir.
Şemada gösterilen yapısal sorunların hayvancılık sektöründeki olumsuz sonuçları ve tarımı gelişmiş ülkelerde bu sorunların nasıl aşıldığı irdelenerek, ülkemize model oluşturacak yeni bir yapılanma örneği sergilenmiştir.
 
“Doğru Yerde Doğru Yatırım” İlkesiyle örtüşmektedir.

Ülkemiz tarımsal ürün ihtiyacının önemli bir kısmının ithalatla karşılandığı, başka bir anlatımla dışa bağımlı hale geldiğimiz ifade edilmektedir.

Oysa son olarak 9.’cusu yayımlanan 5 yıllık kalkınma planlarına bakıldığında, her kalkınma planında tarımsal üretimi artırmaya yönelik hedefler konduğu görülecektir. Ancak geride kalan 45 yıl içinde hedeflere ulaşmak bir yana, gerileme yaşandığı, tarımsal ürünlerde dışa bağımlılığın artışıyla sabitlenmiştir.

 
Bunun başlıca nedeni, özellikle 1980’li yıllar ve devamında yerel koşullar bilinmeden merkezden alınan kararlar doğrultusunda üretilen yanlış ve popülist politikalar ile bölgesel planlama hataları ve bunlardan kaynaklanan “doğru yerde doğru yatırım” ilkesiyle örtüşmeyen yatırımlardır.
Günümüzde tarımı gelişmiş ülkelerin hayvancılık sektörleri, o ülkelerin çayır mera alanlarının fazla olduğu, yıllık sıcaklık değerlerinin -20 ile +30 ºC aralığında seyrettiği bölgelerinde yoğunlaşmaktadır. Ülkemizde bu koşullara sahip tek bölge Doğu Anadolu Bölgesidir ve özellikle Van ilidir. Van Ticaret Borsası Organize Tarım İşletmeleri Projesi “Doğru yerde doğru yatırım ilkesi” ile örtüşen ve gelecek vadeden bir yatırımdır.
 
Katma Değer ve İstihdam Oluşturmaktadır.
Yem bitkileri yetiştiriciliği, meyvecilik, seracılık gibi zirai faaliyetleri, hayvansal üretim, yenilenebilir enerji ve sanayi entegrasyonu ile her aşamada katma değer oluşturan proje ayrıca 250 kişilik istihdam oluşturmaktadır.
 
 
 
Kamu-Özel Sektör- Meslek Kuruluşu İşbirliğine Örnek Teşkil Etmektedir.
Hayvancılık sektöründe yaşanan sorunlar, ne kamu, ne özel sektör ne de bu konuya yoğunlaşmış meslek kuruluşlarının tek başına çözebileceği kadar basit değildir. Mevcut sorunlar ancak, kamu, özel sektör ve meslek kuruluşlarının birlikte hareket ederek sinerji yaratacakları sürdürülebilir kurumsal işbirliğiyle aşılabilir. Van Ticaret Borsası Organize Tarım İşletmeleri (VOTAŞ) bu açıdan kamu-özel sektör-meslek kuruluşu işbirliğine en iyi örneği teşkil etmektedir.
 

Projenin uygulamaya geçirilmesinin en önemli koşulunu, proje ihtiyaçlarını karşılayabilecek vasıf ve yeterlilikte arazi temini oluşturmuştur. Arazi Hazineden satın alınmıştır. Halen yürürlükte olan hayvancılık desteklemeleri projenin ilerlemesine önemli katkı sunmuştur. Son olarak projemiz Ziraat Bankasınca kredilendirilmiştir. Kamunun bu önemli katkıları projenin hayata geçirilmesini sağlamıştır.

VOTAŞ Projesi fikri, meslek kuruluşu ve yerel kanaat önderi olan Van Ticaret Borsasınca, 2003 yılında, hayvancılık sektöründe yaşanan sorunlar ve ileriye dönük riskler göz önünde bulundurularak, bu sorunların proje geliştirme aşamasında elemine edildiği bir model olarak gündeme getirilmiştir. Van Ziraat Odası da projeye destek vererek projeye ortak olmuştur.

Arazi temini ile önü açılan proje, en ince ayrıntılarıyla detaylandırılarak, Kamu - Özel Sektör - Meslek Kuruluşu işbirliğinin son halkasını teşkil eden özel sektörün yani yatırımcıların bilgisine sunulmuştur. İlimizde ikamet eden 26 müteşebbis ilgi göstererek kendi öz kaynaklarıyla projede yer almayı kabul etmiştir. Bunun ardından Van ticaret Borsası önderliğinde bir araya gelen 26 müteşebbisin katılımıyla, işleyişi sürdürecek olan VOTAŞ’ın kuruluşu gerçekleştirilmiştir. Anılan şirket halen yatırımlara devam etmektedir.

Görüldüğü üzere, kamu – özel sektör – meslek kuruluşu işbirliğinin geçici bir moda değil, gereklilik olduğu günümüzde, ülkemizin en doğusunda bu sinerji başarıyla oluşturulmuştur.

Dünya İle Rekabet Edebilecektir.
 
Ülkelerin uluslararası ticarette başarılı olup, uzun süreli ilişkiler kurabilmeleri için, piyasaların ihtiyacı olan ürünleri uygun fiyat ve kalitede üretip, bir yandan kendi kendilerine yetebilmeleri diğer yandan ise bu ürünleri dış ülke pazarlarına ulaştırabilmeleri gerekmektedir. Kısaca rekabet edebilme kabiliyeti olarak tanımlanabilecek bu çerçeveden bakıldığında, ülkemiz hayvancılığının dış dünya ile rekabet edemeyecek durumda olduğu açıkça görülmektedir. Ülkemize resmi olmayan yollardan et ve et ürünleri girişi olmaktadır. Ayrıca bazı süt ürünlerinde ithalatı engellemek amacıyla % 270’lere varan gümrük vergileri uygulanmasına karşın bu ürünlerin ülkemizde pazar bulabilmesi, hayvancılık sektörünün rekabet edemeyişinin bir sonucudur. Çünkü ülkemizde et ve süt üretim maliyetleri ADB ve AB’indeki maliyetlere oranla % 100 daha fazladır.
Hayvancılık sektörünün dış dünya ile rekabet edebilmesi için öncelikli olarak üretim maliyetlerinin aşağı çekilmesi zorunludur. Hayvancılık işletmelerinde işletme girdilerinin % 70’ni yemin oluşturduğu ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı verilerine göre yıllık 25 milyon ton kaba yem açığı olduğu, ayrıca hayvan başına verimsel değerler düşünüldüğünde, hayvancılık sektörünün mevcut işleyişiyle üretim maliyetlerini düşüremeyeceği ve dış dünya ile rekabet edemeyeceği anlaşılmaktadır.
 
Oysa Van Ticaret Borsası Organize Tarım İşletmeleri projesinde, verimsel değerleri yüksek kültür ırkı hayvanlar yetiştirilecektir. Bununla birlikte hayvan başına yaklaşık 5000 metrekare yem bitkisi ekiliş alanı ayrılmış olup, işletmelerin kaba yem ihtiyacının tamamı proje sahasında üretilecektir. Kaba yem ihtiyacını kendi arazisinden karşılayan bir işletme ile kaba yem ihtiyacını dışarıdan satın alarak karşılayan bir işletmedeki 500 kg canlı ağırlıkta 1 hayvanın günlük yem maliyetleri Tablo 1 ve Tablo 2’de kıyaslanmıştır. 
  
 
  
  
  
  
  
  
  
  
 

Tablolarda da görüldüğü gibi kaba yemini kendisi yetiştiren işletmeye oranla dışarıdan satın alarak yetiştiricilik yapan iki işletmedeki 1 hayvanın günlük yemleme maliyeti % 100’e varan oranda artmaktadır.

Daha önceki kısımlarda belirtilen ve ülkemizde et ve süt üretim maliyetlerinin ADB ve AB’ndeki maliyetlere oranla % 100 daha fazla olmasının başlıca nedeni tablolarda görülmektedir.

Yem maliyetlerinin yanı sıra, proje kapsamında yer alan biyogaz ünitesiden elektrik enerjisi üretilecek olması, yine biyogaz ünitesinden çıkacak gübrenin işletme arazilerinde kullanılması ve ayrıca meyvecilik ve seracılık faaliyetlerinin yapılacak olması projeyi ayrıca karlı kılmaktadır.